Đoàn Viết Hoạt
Trong nhiều thập niên nay, dân chủ hóa đã trở thành một đề tài nghiên cứu và giảng dậy trong các trường đại học và các viện nghiên cứu, được liên tục củng cố và cập nhật bởi các cuộc nghiên cứu “thực địa”. Nhiều nhà nghiên cứu chính trị – xã hội chuyên nghiệp của Mỹ và thế giới, theo dõi các biến đổi xã hội từ độc tài sang dân chủ tại nhiều quốc gia kể từ cuộc cách mạng kỹ nghệ lần 1 đến nay, đã cho rằng có 3 trào lưu hay đợt sóng dân chủ hoá đã xảy ra. Đợt thứ 1 từ sau cuộc cách mạng kỹ nghệ 1 (khởi đi bằng trào lưu tư tưởng Ánh sáng ở châu Âu trong thời kỳ Phục hưng), tác động đến các nước kỹ nghệ Âu-Mỹ. Đợt sóng dân chủ thứ 2 xảy ra ngay sau đệ nhị thế chiến với sự sụp đổ của chế độ phát xít Đức-Nhật-Ý, và phong trào giải thực. Và từ cuối thập niên 1970 của thế kỷ trước, đầu thế kỷ 21 là đợt dân chủ hóa thứ 3, trước và ngay sau sự sụp đổ của Đệ tam Quốc tế Cộng sản.